کیست درموئید اطراف چشم چیست؟ علائم، علت، تشخیص و درمان
کیست درموئید اطراف چشم یکی از توده‌های خوش‌خیم و نسبتاً شایع ناحیه چشم و ابرو است که معمولاً از دوران جنینی شکل می‌گیرد و اغلب در کودکان مشاهده می‌شود. بسیاری از والدین زمانی متوجه این عارضه می‌شوند که برجستگی کوچک و بدون دردی را در اطراف چشم یا زیر ابروی کودک خود مشاهده می‌کنند. اگرچه کیست درموئید معمولاً خطرناک نیست، اما در برخی موارد می‌تواند به تدریج بزرگ‌تر شود و علاوه بر ایجاد مشکلات ظاهری، بر ساختارهای اطراف چشم نیز تأثیر بگذارد.
در این مقاله به بررسی کامل کیست درموئید اطراف چشم، علائم، علل ایجاد، روش‌های تشخیص و درمان آن می‌پردازیم.
کیست درموئید اطراف چشم چیست؟
کیست درموئید نوعی توده مادرزادی خوش‌خیم است که در اثر به دام افتادن سلول‌های پوستی در دوران جنینی ایجاد می‌شود. این کیست‌ها ممکن است حاوی چربی، فولیکول مو، غدد چربی و سایر بافت‌های پوستی باشند.
کیست‌های درموئید معمولاً در نواحی مختلف بدن ایجاد می‌شوند، اما یکی از شایع‌ترین محل‌های بروز آن‌ها اطراف چشم، به‌ویژه در قسمت خارجی ابرو و گوشه فوقانی چشم است.
این توده‌ها معمولاً رشد آهسته‌ای دارند و در بسیاری از موارد از زمان تولد وجود دارند، هرچند ممکن است تا چند سال بعد قابل مشاهده نباشند.
کیست درموئید اطراف چشم چه شکلی است؟
کیست درموئید معمولاً به صورت یک برجستگی گرد یا بیضی‌شکل زیر پوست دیده می‌شود. این توده اغلب دارای ویژگی‌های زیر است:
- نرم یا نسبتاً سفت است.
- معمولاً بدون درد است.
- پوست روی آن طبیعی به نظر می‌رسد.
- به آرامی رشد می‌کند.
- اغلب در قسمت خارجی ابرو ایجاد می‌شود.
بسیاری از والدین ابتدا تصور می‌کنند این برجستگی ناشی از ضربه یا تورم موقت است، اما با گذشت زمان متوجه ثابت ماندن یا بزرگ‌تر شدن آن می‌شوند.
علت ایجاد کیست درموئید اطراف چشم چیست؟
کیست درموئید یک بیماری مادرزادی محسوب می‌شود. در دوران رشد جنین، بخش‌هایی از بافت پوست ممکن است در محل اتصال استخوان‌های جمجمه به دام بیفتند. این سلول‌ها به رشد خود ادامه می‌دهند و به تدریج کیست درموئید را تشکیل می‌دهند.
بنابراین برخلاف تصور برخی افراد، این کیست‌ها در اثر ضربه، عفونت یا عوامل محیطی ایجاد نمی‌شوند و از زمان تولد وجود دارند.
علائم کیست درموئید اطراف چشم
علائم این عارضه بسته به اندازه و محل قرارگیری آن متفاوت است. شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:
وجود توده قابل لمس: شایع‌ترین علامت، مشاهده یک برجستگی کوچک در اطراف چشم یا ابرو است.
رشد تدریجی: این کیست‌ها معمولاً به آرامی بزرگ می‌شوند و ممکن است طی چند سال افزایش اندازه پیدا کنند.
عدم وجود درد: در بیشتر موارد کیست درموئید بدون درد است و کودک هیچ شکایتی از آن ندارد.
ایجاد عدم تقارن صورت: در صورت بزرگ شدن کیست، ممکن است ظاهر صورت یا ناحیه اطراف چشم نامتقارن به نظر برسد.
محدود شدن حرکات پلک: در موارد نادر و زمانی که کیست بسیار بزرگ شود، ممکن است بر عملکرد پلک یا ساختارهای اطراف چشم تأثیر بگذارد.
آیا کیست درموئید اطراف چشم خطرناک است؟
خوشبختانه بیشتر کیست‌های درموئید خوش‌خیم هستند و به سرطان تبدیل نمی‌شوند. با این حال، عدم درمان آن‌ها در برخی شرایط می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند. برای مثال:
- افزایش تدریجی اندازه کیست
- ایجاد مشکلات زیبایی
- فشار بر ساختارهای اطراف چشم
- التهاب یا عفونت کیست
- پارگی کیست و انتشار محتویات آن در بافت‌های اطراف
به همین دلیل پزشکان معمولاً برداشتن کیست را توصیه می‌کنند.
تشخیص کیست درموئید اطراف چشم
تشخیص این بیماری اغلب با معاینه بالینی توسط چشم‌پزشک یا فوق تخصص جراحی پلاستیک و ترمیمی چشم انجام می‌شود. پزشک با بررسی محل، اندازه و ویژگی‌های توده می‌تواند به وجود کیست درموئید مشکوک شود. در برخی موارد ممکن است برای بررسی دقیق‌تر از روش‌های تصویربرداری استفاده شود، از جمله:
- سی‌تی‌اسکن (CT Scan)
- ام‌آر‌آی (MRI)
این بررسی‌ها به‌ویژه زمانی اهمیت دارند که احتمال گسترش کیست به عمق استخوان یا حفره چشم وجود داشته باشد.
درمان کیست درموئید اطراف چشم
تنها درمان قطعی کیست درموئید، جراحی و خارج کردن کامل آن است. برخلاف برخی توده‌های دیگر، دارو، قطره چشمی یا درمان‌های خانگی نمی‌توانند باعث از بین رفتن این کیست شوند. هدف از جراحی عبارت است از:
- حذف کامل کیست
- جلوگیری از بزرگ‌تر شدن آن
- پیشگیری از عفونت
- بهبود ظاهر ناحیه اطراف چشم
- کاهش احتمال عود بیماری
جراحی کیست درموئید اطراف چشم چگونه انجام می‌شود؟
جراحی معمولاً به صورت سرپایی انجام می‌شود و بسته به سن بیمار ممکن است تحت بیهوشی عمومی یا بی‌حسی موضعی انجام شود. در طول جراحی، پزشک برشی کوچک در محل مناسب ایجاد کرده و کیست را به طور کامل خارج می‌کند. یکی از مهم‌ترین نکات در این عمل، خارج کردن کیست بدون پارگی آن است؛ زیرا خروج محتویات کیست می‌تواند باعث التهاب بافت‌های اطراف شود.
در بسیاری از موارد، برش جراحی در خطوط طبیعی پوست یا چین‌های اطراف ابرو قرار می‌گیرد تا جای زخم پس از بهبودی کمتر دیده شود.
دوران نقاهت بعد از جراحی کیست درموئید اطراف چشم
اکثر بیماران دوران نقاهت کوتاهی را تجربه می‌کنند. پس از جراحی ممکن است علائم زیر مشاهده شود:
- تورم خفیف
- کبودی مختصر
- حساسیت در محل جراحی
- قرمزی موقت
این علائم معمولاً طی چند روز تا چند هفته برطرف می‌شوند. رعایت توصیه‌های پزشک، مصرف منظم داروها و مراجعه برای ویزیت‌های بعدی نقش مهمی در روند بهبودی دارد.
آیا کیست درموئید چشم پس از جراحی دوباره برمی‌گردد؟
خوشبختانه در بیشتر موارد، اگر کیست درموئید به‌طور کامل و همراه با دیواره یا کپسول آن خارج شود، احتمال عود بسیار پایین است و بیمار معمولاً برای همیشه از این مشکل رهایی پیدا می‌کند. به همین دلیل، دقت و مهارت جراح در حین عمل نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد. جراح باید کیست را بدون آسیب به ساختارهای اطراف و بدون باقی گذاشتن بخشی از دیواره آن خارج کند.
با این حال، در برخی موارد به‌ویژه زمانی که کیست در عمق بیشتری قرار گرفته باشد یا به بافت‌های اطراف چسبندگی داشته باشد، خارج کردن کامل آن دشوارتر خواهد بود. اگر بخشی از دیواره کیست در محل باقی بماند، سلول‌های باقی‌مانده ممکن است به مرور زمان مجدداً رشد کرده و باعث تشکیل کیست جدید شوند. به همین دلیل پیگیری‌های بعد از جراحی و معاینات دوره‌ای توسط چشم‌پزشک اهمیت زیادی دارد.
معرفی دکتر پریسا حمامی
از آنجا که کیست درموئید در نزدیکی ساختارهای حساس چشم قرار دارد، جراحی آن باید توسط پزشک باتجربه در زمینه بیماری‌ها و جراحی‌های اطراف چشم انجام شود. انتخاب جراح مناسب علاوه بر خارج کردن کامل کیست، به حفظ عملکرد طبیعی پلک‌ها و دستیابی به بهترین نتیجه زیبایی نیز کمک می‌کند.
دکتر پریسا حمامی، جراح و متخصص چشم و فوق تخصص جراحی پلاستیک و ترمیمی چشم (اکولوپلاستیک)، در زمینه تشخیص و درمان بیماری‌های پلک، مجاری اشکی، کاسه چشم و توده‌های اطراف چشم از جمله کیست درموئید فعالیت دارند. ایشان با بهره‌گیری از روش‌های نوین جراحی و تجربه تخصصی در حوزه اکولوپلاستیک، خدمات درمانی و جراحی را با هدف حفظ سلامت چشم و دستیابی به بهترین نتایج عملکردی و زیبایی به بیماران ارائه می‌کنند.
