افتادگی پلک بعد از جراحی آب مروارید؛ علت، علائم و روش درمان
جراحی آب مروارید یکی از رایج‌ترین جراحی‌های چشم است و معمولاً با هدف بهبود دید و برطرف کردن کدورت عدسی انجام می‌شود. با وجود ایمنی بالای این عمل، مانند هر جراحی دیگری احتمال بروز برخی عوارض وجود دارد. یکی از عوارضی که ممکن است پس از جراحی آب مروارید ایجاد شود، افتادگی پلک یا پتوز است.
افتادگی پلک بعد از عمل آب مروارید ممکن است موقتی باشد و با گذشت زمان برطرف شود یا در برخی افراد برای مدت طولانی‌تری باقی بماند. اگر بعد از جراحی آب مروارید متوجه پایین آمدن پلک خود شده‌اید، ابتدا نباید تصور کنید که این وضعیت حتماً دائمی است. نوع افتادگی و علت ایجاد آن باید توسط چشم‌پزشک بررسی شود تا مشخص شود آیا با گذشت زمان برطرف خواهد شد یا به درمان بیشتری نیاز دارد.
چرا بعد از جراحی آب مروارید پلک می‌افتد؟
افتادگی پلک بعد از جراحی آب مروارید می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه یک علت واحد ندارد. تورم پلک در روزهای بعد از جراحی یکی از عواملی است که می‌تواند باعث پایین‌تر قرار گرفتن پلک شود. همچنین استفاده از وسیله‌ای برای باز نگه داشتن پلک هنگام جراحی، تزریق داروی بی‌حسی، التهاب چشم و در برخی موارد خونریزی یا تحریک بافت‌ها نیز می‌توانند در ایجاد پتوز نقش داشته باشند.
از طرف دیگر، در بعضی افراد ممکن است عضله بالا برنده پلک یا ساختار تاندونی مرتبط با آن تحت تأثیر قرار بگیرد. این نوع آسیب می‌تواند باعث شود افتادگی پلک برخلاف تورم ساده، برای مدت طولانی‌تری باقی بماند.
سن بیمار نیز اهمیت دارد. با افزایش سن، تغییرات طبیعی ساختار پلک و عضله بالابرنده آن می‌تواند فرد را مستعدتر کند؛ بنابراین افتادگی پلک پس از جراحی آب مروارید ممکن است در افراد مسن بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
افتادگی پلک موقت بعد از جراحی آب مروارید
در بسیاری از موارد، افتادگی پلک پس از جراحی آب مروارید موقتی است و با کاهش تورم و التهاب، وضعیت پلک نیز بهتر می‌شود. تورم پلک معمولاً در روزهای ابتدایی پس از عمل بیشتر است و می‌تواند باعث شود پلک سنگین‌تر به نظر برسد یا پایین‌تر از حالت معمول قرار بگیرد.
التهاب سطح چشم نیز ممکن است در طولانی‌تر شدن تورم نقش داشته باشد. علاوه بر این، تحریک ناشی از جراحی، وجود جسم خارجی یا برخی عوامل مرتبط با بی‌حسی می‌توانند باعث ایجاد یک افتادگی واکنشی و موقت شوند.
بنابراین اگر بلافاصله یا در روزهای ابتدایی پس از جراحی آب مروارید متوجه افتادگی پلک شدید، لزوماً به این معنا نیست که به یک مشکل دائمی مبتلا شده‌اید. پزشک با بررسی وضعیت پلک و گذشت زمان می‌تواند مشخص کند که افتادگی در حال بهبود است یا نیاز به بررسی بیشتری دارد.
افتادگی پلک پایدار بعد از عمل آب مروارید
در بعضی بیماران، افتادگی پلک با گذشت زمان برطرف نمی‌شود و برای مدت طولانی باقی می‌ماند. این حالت را می‌توان پتوز پایدار یا مزمن در نظر گرفت. یکی از دلایل احتمالی این نوع افتادگی، آسیب به عضله بالابرنده پلک یا ساختار تاندونی آن است. در چنین شرایطی، صرفاً برطرف شدن تورم نمی‌تواند مشکل را حل کند و ممکن است بیمار به درمان اختصاصی پتوز نیاز داشته باشد.
فشار واردشده به پلک در طول جراحی و استفاده از پلک‌بازکن نیز از عواملی هستند که درباره ارتباط آن‌ها با افتادگی پلک پس از جراحی آب مروارید مطرح شده است. همچنین نوع تکنیک جراحی و شرایط بافت پلک می‌تواند بر احتمال ایجاد این عارضه تأثیر داشته باشد.
البته وجود افتادگی بلافاصله پس از جراحی به‌تنهایی برای تشخیص پتوز دائمی کافی نیست. پزشک باید وضعیت بیمار را در طول زمان بررسی کند و بر اساس علت و شدت افتادگی، درباره نیاز به درمان تصمیم بگیرد.
علائم افتادگی پلک بعد از جراحی آب مروارید
واضح‌ترین علامت پتوز، پایین‌تر قرار گرفتن پلک فوقانی است. این تغییر ممکن است در یک چشم یا هر دو چشم دیده شود. در موارد خفیف، فرد ممکن است بیشتر متوجه تغییر ظاهری چشم شود، اما اگر افتادگی شدیدتر باشد، پلک می‌تواند بخشی از مردمک و میدان دید را بپوشاند. برخی افراد برای دیدن بهتر، ناخودآگاه ابروهای خود را بالا می‌برند یا سر را به عقب می‌برند.
گاهی نیز افتادگی پلک با علائمی مانند خشکی چشم، اشک‌ریزش یا احساس خستگی در ظاهر صورت همراه می‌شود. به همین دلیل، اگر تغییر واضحی در وضعیت پلک پس از عمل مشاهده کردید، بهتر است آن را با چشم‌پزشک در میان بگذارید.
درمان افتادگی پلک بعد از جراحی آب مروارید
پزشک باید وضعیت پلک، میزان افتادگی، عملکرد عضله بالابرنده و شرایط چشم را ارزیابی کند. در صورتی که پتوز موقتی باشد، معمولاً ابتدا فرصت داده می‌شود تا تورم و التهاب کاهش پیدا کند و وضعیت پلک به حالت طبیعی نزدیک شود. اما اگر افتادگی بعد از گذشت زمان همچنان باقی بماند، ممکن است جراحی اصلاح پتوز مطرح شود.
نوع جراحی نیز به شدت افتادگی و عملکرد عضله بالابرنده پلک بستگی دارد. یکی از روش‌های مورد استفاده، اصلاح ساختار تاندونی عضله بالابرنده از طریق برش در چین طبیعی پلک است. در مواردی که افتادگی خفیف باشد، روش‌هایی مانند جراحی عضله مولر نیز ممکن است مورد توجه قرار گیرند. انتخاب روش مناسب باید پس از معاینه و ارزیابی دقیق انجام شود.
نکته مهم این است که اگر بیمار قصد دارد چشم دیگر خود را نیز تحت عمل آب مروارید قرار دهد، زمان‌بندی جراحی اصلاح افتادگی پلک باید با نظر پزشک انجام شود؛ زیرا احتمال ایجاد تغییر مشابه در پلک چشم دیگر نیز وجود دارد.
برای درمان افتادگی پلک بعد از عمل آب مروارید به دکتر پریسا حمامی مراجعه کنید
اگر بعد از جراحی آب مروارید متوجه افتادگی پلک شده‌اید، برای مشخص شدن علت و انتخاب روش مناسب درمان، به دکتر پریسا حمامی، جراح چشم و فلوشیپ فوق‌تخصصی جراحی پلاستیک و ترمیمی چشم و صورت مراجعه کنید.
افتادگی پلک بعد از جراحی آب مروارید در همه افراد یکسان نیست و ممکن است موقتی یا پایدار باشد. به همین دلیل، معاینه دقیق پلک و بررسی روند تغییرات آن اهمیت زیادی دارد. اگر افتادگی برطرف نشده یا روی ظاهر چشم و میدان دید شما تأثیر گذاشته است، مراجعه به دکتر حمامی می‌تواند به بررسی علت مشکل و تعیین مسیر مناسب برای رفع افتادگی پلک کمک کند.
