تنبلی چشم کودکان چیست؟

تنبلی چشم چیست؟

تنبلی چشم کودکان، یا آمبلیوپیا (Amblyopia)، یکی از شایع ترین مشکلات بینایی در کودکان است که بیشتر در سنین ۴ تا ۷ سالگی خود را نشان می دهد و در مواردی حتی تا سنین بالاتر نیز بدون علائم خاصی باقی می ماند. با افزایش استفاده از موبایل و کامپیوتر توسط کودکان، این مشکل بیشتر شده است. بنابراین والدین باید با آگاهی کامل از این بیماری، برای درمان زودهنگام و جلوگیری از عوارض بعدی اقدام کنند. در این مقاله به بررسی تنبلی چشم کودکان، علل، علائم و روش های درمان آن می پردازیم.

تنبلی چشم کودکان یا آمبلیوپیا چیست؟

تنبلی چشم یا آمبلیوپیا نوعی بیماری چشمی است که در حدود ۳ درصد از افراد دیده می شود. این مشکل زمانی رخ می دهد که فرد در دوره کودکی دید طبیعی و کافی نداشته باشد. معمولاً این اختلال در یک چشم دیده می شود و به دلیل اختلال دید در چشم تنبل، دیگر عیوب انکساری مانند دوربینی، نزدیک بینی یا آستیگماتیسم، انحراف چشم (استرابیسم) یا عدم شفافیت مسیر بینایی ناشی از عواملی مانند آب مروارید، کدورت قرنیه یا افتادگی پلک نیز ممکن است رخ دهد.

واضح نبودن تصویر در چشم بیمار و واضح تر بودن تصویر در چشم سالم باعث می شود تا مغز چشم سالم را برای دیدن انتخاب کند. در نتیجه، دید کامل از چشم سالم تأمین می شود و چشم معیوب کمتر استفاده می شود، که این امر به مرور زمان باعث شدیدتر شدن تنبلی چشم می شود.

علائم تنبلی چشم کودکان

تنبلی چشم بیماری ای است که به صورت خاموش می تواند کودک را درگیر کند. بنابراین والدین باید به رفتارهای جدید کودکان دقت کنند. نشانه های خاموش این بیماری عبارتند از:

• چرخش سر هنگام دیدن تلویزیون
• تنگ کردن چشم ها برای دید بهتر
• مالیدن چشم ها یا خارش بی وقفه آن
• عدم توانایی در مهارت های حرکتی ظریف
• تاخیر و مشکل در خواندن
• ضعف در درس ریاضیات به دلیل عدم تمرکز
• عدم دقت
• مشکل داشتن با انجام بازی های ورزشی

علائم اولیه تنبلی چشم

بارزترین نشانه ها و علائم تنبلی چشم عبارتند از:

• انحراف چشم به سمت داخل یا بیرون
• عدم هماهنگی در کارکرد چشم ها
• دید عمقی ضعیف و تاری دید
• دوبینی یا بستن یکی از چشم ها
• نیاز به کج کردن سر برای بهتر دیدن
• نتایج غیرعادی در معاینات بینایی
• مهم ترین نشانه های تنبلی چشم کودکان

بیشتر کودکانی که با تنبلی چشم سر و کار دارند، هیچ نشانه ظاهری خاصی ندارند و بیماری آنها در ظاهر قابل مشاهده نیست. به طور کلی، تنبلی چشم در اثر تحریک نشدن اعصاب بین مغز و چشم ایجاد می شود، که این امر موجب می شود تا مغز بیشتر از یک چشم استفاده کند و این موضوع سبب ضعیف شدن چشم دیگر می شود.

علت تنبلی چشم کودکان

تنبلی چشم ممکن است بر اثر استفاده مداوم مغز از چشم سالم، بر قدرت و رشد بینایی فرد تأثیر بگذارد. بنابراین چشم بدون کار می تواند تار شده یا باعث بروز اختلالات دیگر شود.

در بسیاری از موارد، تنبلی چشم، علت موروثی و ژنتیکی دارد. از جمله دلایل عمده تنبلی چشم عبارتند از:

• عدم تعادل عضلات چشم: یکی از مهمترین عوامل ایجاد این بیماری، عدم تعادل ماهیچه هایی است که چشم ها را حرکت می دهند.
• اختلاف در وضوح تصویر بین چشم ها: اختلاف بسیار زیاد در وضوح تصاویر تشخیص داده شده توسط چشم ها که بیشتر مواقع به دلیل دوربینی است.
• وجود اشکال در یک چشم: وجود یک ناحیه کدر در چشم یا همان آب مروارید، که مانع از دیدن با وضوح کامل در آن چشم می شود.

عوامل موثر بر بروز تنبلی چشم

عوامل مختلفی می توانند بر بروز تنبلی چشم تأثیرگذار باشند:

• عوامل محیطی مانند سبک زندگی نادرست
• مشکلات مادر در بارداری
• رژیم غذایی مادر در بارداری و شیردهی
• استفاده از برخی داروها
• عوامل وراثتی و سابقه ابتلای خانوادگی
• زایمان زودرس
• روش تربیتی غلط
• بی توجهی به رفتارهای کودک
• بیماری های زمینه ای

راه های تشخیص تنبلی چشم

در بسیاری از موارد، والدین نمی توانند تنبلی چشم را در کودک خود تشخیص دهند، چرا که اغلب بچه ها معمولاً به دیدن با یک چشم عادت می کنند و مشکلی در این باره گزارش نمی دهند. پروتکل های بهداشتی والدین را ملزم می کنند تا قبل از فرستادن فرزندشان به مدرسه، ابتدا او را به مراکز بینایی سنجی ببرند یا آزمایش های بینایی را در طرح هایی که در مدارس اجرا می شوند انجام دهند.

راه های درمان تنبلی چشم کودکان

درمان تنبلی  چشم به سه عامل بستگی دارد:

• سنی که در آن تنبلی چشم به وجود آمده است.
• مدت زمانی که از ایجاد تنبلی چشم گذشته است.
• زمان شروع درمان تنبلی چشم کودک.

روش های درمان تنبلی چشم شامل موارد زیر است:

• بستن چشم سالم
• استفاده از عینک
• عمل جراحی تنبلی چشم
• انجام تمرینات چشمی
• عینک اصلاحی
• وصله های چشم
• قطره چشم دارویی
• جراحی
• ویژن تراپی

جراحی تنبلی چشم

در مواردی که درمان های دیگر موثر نباشند، جراحی تنبلی چشم ممکن است تنها راه درمان باشد. این جراحی می تواند شامل جراحی لیزیک باشد که عیوب انکساری چشم را برطرف می کند.

استفاده از چشم بند

یکی از کارآمدترین روش های موجود برای درمان تنبلی چشم، استفاده از چشم بند است. این چشم بند یکطرفه بوده و دور تا دور چشم را می پوشاند، لذا نور به چشم سالم نمی رسد و شبکیه و اعصاب چشم سالم برای مدتی غیرفعال می شوند تا چشم تنبل اجباراً فعالیت کند.

تشخیص و درمان تنبلی چشم در خانه

برای تست بینایی فرزندتان می توانید یکی از چشم های او را بپوشانید و یک شی  را مقابل او نگه دارید و ببینید که آیا آن را با چشم بازش دنبال می کند یا خیر. در صورت مشاهده مشکل، به دکتر کودکان و یا چشم پزشک مراجعه کنید.

عوارض مداوا نکردن تنبلی چشم

اگر تنبلی چشم درمان نشود، کاهش بینایی جدی و دائمی در چشم تنبل رخ می دهد. پس از ۵ سالگی، احتمال به دست آوردن بینایی کامل کمتر می شود و پس از ۷ تا ۱۰ سالگی، درمان هیچ تاثیری نخواهد داشت. از جمله شایع ترین عوارض عدم درمان تنبلی چشم می توان موارد زیر را نام برد:

• خطاهای انکسار در دید
• آب مروارید

راه های جلوگیری از بروز تنبلی چشم

بهترین راه برای پیشگیری از تنبلی چشم، تشخیص به موقع نشانه ها و عواملی است که باعث ایجاد این بیماری می شوند. خانواده ها باید به صورت دوره ای برای معاینه چشم فرزندان خود به مراکز بینایی سنجی مراجعه کنند.

با توجه به اهمیت ویژه سلامت چشمان، انتخاب بهترین پزشک برای درمان آلرژی های چشمی امری اساسی است. دکتر پریسا حمامی، یک متخصص چشم با سابقه و تجربه، یکی از بهترین گزینه ها برای مراجعه و درمان است. ایشان با بهره گیری از آخرین تکنولوژی ها و روش های پزشکی، مشکلات چشمی را با دقت و حرفه ای درمان می کنند. به علاوه، ایشان از نگرش انسان مدارانه و ارتباط موثر با بیماران برخوردارند که به افزایش آرامش و اطمینان بیماران در طول فرآیند درمان کمک می کند. در صورت داشتن هرگونه سوال یا ابهام، می توانید به دکتر حمامی مراجعه کرده و از دیدگاه حرفه ای و مدیریت مناسب برای مشکلات چشمی خود بهره مند شوید.